Bepaal het vertrekpunt

Fase 1

Bepaal het vertrekpunt

Als je aan de slag wilt gaan om als team beter aan te sluiten bij de bewoner(s) en je wilt het vertrekpunt bepalen, dan zijn er drie invalshoeken van waaruit je kijkt. Deze invalshoeken hangen met elkaar samen en je begint altijd bij de bewoner als mens.

Bij elke nieuwe bewoner verandert de vraag en bij nieuwe collega’s verandert het team. Als je de omslag maakt naar kleinschalig wonen, je verhuist naar nieuwbouw of je gaat werken met nieuwe technologie is dat ook van invloed op wat het team in huis moet hebben om bij bewoners aan te sluiten.

Hoogleraar Verplegingswetenschap, Jan Hamers zegt:

“Verantwoorde personeelssamenstelling is een multidimensionaal begrip”

Daarmee bedoeld hij: Als je met je team aan de slag wilt om beter aan te sluiten bij de bewoners, hangt dat met veel dingen samen, die ook weer onderling van elkaar afhankelijk zijn.

Hierbij kan elk van deze invalshoeken het vertrekpunt vormen en zo verbreedt je je blik.

De vertrekpunten die van invloed zijn op de match tussen het team en de bewoners hebben we weergegeven in de bespreekboom.
Elk van de drie invalshoeken heeft ook weer een onderverdeling in subthema’s (de takken van de bespreekboom).

Wist je dit bijvoorbeeld: Recent onderzoek toont aan dat kwaliteit van leven van mensen met dementie sterk samenhangt met de stemming van deze persoon. Door aan te sluiten bij voorkeuren en de achtergrond van mensen met dementie, wordt kwaliteit van leven verhoogd en daarmee de stemming van deze personen positiever. Een ander onderzoek laat zien dat iets om handen hebben, belangrijk is om kwaliteit van leven te ervaren. Dit hangt nauw samen met de behoefte om je nuttig te voelen. Dit komt overeen met de uitkomst van het levensvragenonderzoek door KBO-PCOB: ouderen denken meer na over een zinvolle invulling van het leven dan over de dood. Wat kan ik voor anderen betekenen? Is hun belangrijkste vraag.

Download de toelichting op de bespreekboom

VERTREKPUNT VANUIT DE BEWONER(S)

Dat wat je samen met je collega’s doet, moet passend zijn bij de bewoners op dit moment. Kwaliteit van leven wordt niet uitsluitend bepaald door de zorg; ook het leven van de cliënt, zijn omgeving, naasten en mantelzorg is hierin zeer bepalend.

Weten of je voor de bewoners het goede doet, begint met de vraag: Ken ik de bewoner? Wat speelt er bij deze bewoner, wat past bij zijn persoonlijkheid, waaraan ontleent hij betekenis, waar haalt hij levensplezier uit en wat maakt voor deze bewoner het leven de moeite waard?

Daarover kun je het gesprek aangaan en ook waarnemingen die je doet met al je zintuigen in het alledaagse contact kunnen je hierbij informatie geven. Naasten en mantelzorgers vormen ook een belangrijke bron van informatie. Met hen het gesprek aangaan helpt om een steeds vanaf meerdere kanten beeld te krijgen.

INDIVIDUELE BEWONER

Het leren kennen van de bewoners en het luisteren naar waarin zij (nog) geen kwaliteit van leven ervaren kan op verschillende manieren.

Er zijn verschillende instrumenten, zoals: observatietools, interviewmethoden, spelvormen en kaarten met afbeeldingen, waarmee je met bewoners kan onderzoeken wat voor hen belangrijk en waardevol is. Ook komen er situaties naar voren in een bewonersbespreking of in het MDO.
Dit kunnen allemaal vertrekpunten zijn voor het houden van een reflectiegesprek over hoe het team beter kan aansluiten met als doel kwaliteit van leven voor die bewoner.

De groep bewoners

Naast individuele aanknopingspunten kun je als team ook de vraag stellen: sluit ik goed aan bij de bewonersgroep? Soms heb je het gevoel dat de onrust van een bewoner negatief van invloed is op een andere bewoner of merk je dat een bewoner zich niet prettig voelt aan tafel, met de mensen met wie hij de maaltijd geniet. Het kan gebeuren dat bewoners die samen wonen elkaar niet goed liggen. Er kunnen op de groep situaties ontstaan waarbij je dilemma’s ervaart en je het gevoel hebt dat aansluiten bij de ene bewoner gevolgen heeft voor de kwaliteit van leven van een andere bewoner. Ook deze ervaringen kunnen het vertrekpunt vormen voor het teamgesprek.

Sommige teams organiseren regelmatig huiskamergesprekken om met de bewoners te bespreken wat leeft rondom het dagelijks leven met elkaar. Dit kun je ook bereiken door familieontmoetingen. Thema’s uit deze bijeenkomsten kunnen een begin zijn om verder na te willen denken over verbeterkansen om goed aan te sluiten bij de bewonersgroep.

In het kwaliteitskader is bepaald dat organisaties minimaal 1x per jaar informatie over cliëntervaringen moeten ophalen en moeten gebruiken om van te leren en te verbeteren. Als dit op teamniveau terug te herleiden is, dan kan ook deze informatie een mooi vertrekpunt vormen voor de dialoog over de match tussen het team en de bewoners.

VERTREKPUNT TEAM

Werken in het verpleeghuis vraagt van iedere individuele professional specifieke kennis, vaardigheden en houding. Elke professional werkt daarbij volgens de beroepsstandaard en beschikt over de competenties die passen bij zijn/haar opleiding.

Of je als team voldoende bent toegerust om goed aan te sluiten bij de bewoners hangt niet van individuele kwaliteiten af. Goede persoonsgerichte zorg en ondersteuning is een product van samenwerking. Het gaat over de onderlinge samenwerking binnen het 24 uurs zorgteam en ook over multidisciplinaire samenwerking. Weet je wat je van elkaar kunt verwachten? Weet je wat de deskundigheid van de ander is? Ervaren jullie dat je een gezamenlijke opgave hebt, waarin ieder zijn unieke toegevoegde waarde heeft?
Niet iedereen hoeft alles te kunnen, maar je moet elkaar wel kennen. Als je weet wat je aan elkaar hebt (professioneel, in vakmanschap en persoonlijk), kom je samen verder. Dat vraagt ruimte voor reflectie, stil te kunnen staan bij je vak en hoe je in je gedrag het goede doet.

VERSCHILLENDE MANIEREN OM ERVARINGEN EN SITUATIES NAAR BOVEN TE HALEN

Er zijn verschillende manieren om ervaringen en situaties naar boven te halen over hoe het team ervaart wat zij in huis hebben om aan te kunnen sluiten bij de bewoners. We beschrijven hier vier mogelijke werkwijzen.

Je kunt de werkwijzen ook vinden bij tools.

I) HOU EEN TEAMPEILING AAN DE HAND VAN EEN STELLING:

Ons team heeft de afgelopen maanden aangesloten bij wat voor de bewoners belangrijk en nodig is.

Of:

Ik zou mijn familie, vrienden en mensen van wie ik houd aanraden om bij ons op de woongroep/afdeling te komen wonen?

Laat het team reageren op de stelling bijvoorbeeld via een meetlat of met smileys.
Je kan dit document gebruiken.

II) SPIEGEL JE AAN DE NORMEN UIT HET KWALITEITSKADER

Het kwaliteitskader bevat normen voor verantwoorde personeelssamenstelling. Deze normen zijn ondergebracht in drie categorieën:

  • Aandacht, Nabijheid en Toezicht
  • Deskundigheid en Vaardigheden
  • Leren en reflecteren

Lees deze normen en gebruik ze als spiegel voor wat jullie afspraken zijn en wat jullie verstaan onder goed werk dat bij de bewoners leidt tot kwaliteit van leven.
Je kan dit document gebruiken.

III) TEAMSCAN

Tijdens de pilot van de ontwikkeling van Plussen hebben we ook een TeamScan ontwikkeld waarin je kunt nagaan hoe je samenwerkt als team en/of jullie een persoonsgerichte cultuur hebben. Als je zicht wilt hebben op hoe het team dit ervaart, kun je de uitkomsten van de teamscan als vertrekpunt kiezen het reflectiegesprek.
Je kan dit document gebruiken.

IV) DAGELIJKSE EVALUATIES

Sommige teams maken gebruik van dagelijkse evaluaties. Bijvoorbeeld tijdens de overdracht door een kort gesprekje of door signalen op een (verbeter)bord in de teampost of via een app. Ook deze resultaten, kunnen een startpunt vormen van het reflectiegesprek over hoe je met je team beter kunt aansluiten bij de bewoners.

VERTREKPUNT ORGANISATIE/ RANDVOORWAARDEN

Er zijn verschillende randvoorwaarden die invloed hebben op het dagelijks werken en hoe je dit met elkaar organiseert. Denk aan; de fysieke omgeving, de middelen die beschikbaar zijn en de ondersteuning die je van het management, de staf of het bestuur ervaart. Alle betrokkenen in de organisatie willen het team zo goed mogelijk faciliteren. Zij hebben net als jullie het doel: verhogen van kwaliteit van leven van elke bewoner.

Uit de managementinformatie die zij tot hun beschikking hebben, kunnen ze jullie vragen om hen te helpen deze informatie betekenis te geven met jullie kennis en inzichten. Denk bijvoorbeeld aan: gegevens over hoeveel medewerkers worden aangenomen of uit de organisatie vertrekken, inzet van uitzendkrachten, ziekteverzuim, uitkomsten van een medewerkertevredenheidsonderzoek of reviews op zorgkaart Nederland. Dit kunnen allemaal vertrekpunten zijn voor het reflectiegesprek.

Als er beleid wordt gemaakt of geëvalueerd, zijn jullie praktijkervaringen, kennis en ideeën hard nodig. Er kunnen aan het team bijvoorbeeld vragen voorgelegd worden over:

Is het scholingsaanbod in lijn met wat je nodig hebt in je werk?

Hoe speelt het gebouw en de indeling van de afdeling een rol?

Welke technologie of welke domotica kun je inzetten en wat betekent dat voor het team?

Zijn er voldoende mensen met de juiste kwaliteiten op het juiste moment?

Ervaren jullie voldoende mogelijkheid tot reflectie en voldoende mogelijkheid om van elkaar te leren in de praktijk?

Download de bespreekboom
en de uitgebreide toelichting
bij de bespreekboom